„Sztuka o Sztuce”. Prace z „Kolekcji II” Galerii Arsenał w Białymstoku

„Sztuka o Sztuce”. Prace z „Kolekcji II” Galerii Arsenał w Białymstoku
22.05-05.07.2026
Kuratorka: Monika Szewczyk

Miejski Ośrodek Sztuki
ul. Pomorska 73, Gorzów Wielkopolski

Artyści / artystki: Tymek Borowski, Diana Lelonek, Zofia Gramz, Katarzyna Kozyra, Sędzia Główny (Aleksandra Kubiak, Karolina Wiktor), Vesna Bukovec, Zbigniew Libera, Anna Molska, R.E.P. (Kseniya Gnylytska, Nikita Kadan, Zhanna Kadyrova, Lesia Khomenko, Volodymyr Kuznetsov, Lada Nakonechna), Ewa Partum, Julita Wójcik, Paweł Susid, Marcin Maciejowski, Joanna Rajkowska

Prezentowana wystawa to niewielki fragment „Kolekcji II” gromadzonej przez Galerię Arsenał w Białymstoku od 1990 roku, czyli od momentu transformacji, czasu niepewności ale też nadziei. W ciągu tych ponad trzech dekad sztuka wytrwale towarzyszyła społeczeństwu komentując rzeczywistość polityczną i niejednokrotnie ponosząc tego konsekwencje. Budując tę kolekcję mieliśmy poczucie tworzenia zapisu czasu, w którym żyjemy – rejestrowanego najczulszym z narzędzi – wrażliwością artystów. „Kolekcja II” jest otwartym zbiorem, w którym przeplatają się różne narracje, różne obszary tematyczne: badanie skutków transformacji ustrojowej, refleksja nad specyfiką polskiej mentalności, zajmowanie stanowiska wobec aktualnych wydarzeń, kwestii nierówności społecznych, dyskryminacji i problematyki uchodźczej.

Nie mogło w tym zbiorze zabraknąć wątku autoreferencyjnego: sztuki o sztuce. W pewnym sensie każde dzieło artysty dotyczy właśnie tego, nawet jeśli opowiada o czymś innym, jednocześnie bada możliwości sztuki jako medium. Nie jest to jednak główna oś łącząca prezentowane prace. Wszystkie ilustrują problemy ważne dla naszego środowiska: pytania o rolę i status sztuki, jej społeczny wymiar, relacje między dziełem a odbiorcą, refleksję nad stanem krytyki artystycznej a także nad zadaniami i kondycją instytucji kultury. Wobec niskiego społecznego zainteresowania tymi kwestiami artyści przejmują inicjatywę, stając się adwokatami swoich interesów. To przede wszystkim oni zwracają uwagę na zagrożenie jakim w społeczeństwie demokratycznym jest cenzura, wyrażają wątpliwości dotyczące sposobu funkcjonowania rynku sztuki, zastanawiają się nad strategiami przetrwania wobec zagrożeń ekologicznych, podejmują dyskurs o perspektywie ekonomicznej – konieczności stworzenia systemu zabezpieczeń socjalnych i egzekwowania wynagrodzeń za pracę artysty.

Niepokojące jest to, że mimo upływu lat prezentowane prace nie tracą na aktualności. Kontent właściwie nie wychodzi poza obręb środowiskowej bańki, pozostaje nierozwiązanym problemem i ciągle musimy tłumaczyć sztukę prościej niż to możliwe i wyjaśniać dlaczego jest potrzebna.

Kuratorka: Monika Szewczyk