„Niech żyje Apokalipsa”. Spotkanie z Janem Sową w ramach cyklu „Nowe ekofilozofie sztuki”

W ramach cyklu Nowe ekofilozofie zapraszamy na spotkanie „Niech żyje Apokalipsa” towarzyszące wystawie Agnieszki Polskiej „Demon’s Brain” w Galerii Arsenał w Białymstoku.

▶︎ W rozmowie wezmą udział socjolog i kulturoznawca Jan Sowa oraz filozof, eseista i tłumacz Bartosz Kuźniarz, który poprowadzi spotkanie.

▶︎ 7 października 2026 (środa), godz. 18
Galeria Arsenał w Białymstoku
ul. Adama Mickiewicza 2
wstęp wolny

Współczesna kultura odmienia Apokalipsę przez wszystkie przypadki. Oferty serwisów streamingowych puchną od filmów katastroficznych i wizji zagłady, humanistyka ściga się z naukami przyrodniczymi na złowieszcze prognozy, a myślicielki i myśliciele środowiskowi przekonują, że jest już za późno, by cokolwiek zmienić. Lustra są czarne, ekologia jest mroczna, a sztuczna inteligencja za chwilę wymknie się spod kontroli i najpierw pozbawi istoty ludzkie dochodów, a następnie przekształci planetę w wielką fabrykę spinaczy. „Misery is the condition of growth” – szepcze demon w filmie Polskiej.

Jednak czy nasze niepokoje są uzasadnione? Czy naprawdę żyjemy w czasach końca? A jeśli tak, to co to właściwie znaczy? Podczas kolejnych odsłon polikryzysu (termin, którym współczesna humanistyka zastępuje słowo Apokalipsa) nastroje są często ambiwalentne. Strach miesza się z niemal jawnym entuzjazmem. Tak jakby Apokalipsa nie była powodem do niepokoju, lecz długo wyczekiwanym początkiem.

▶︎ Jan Sowa – dialektyczno-materialistyczny teoretyk i badacz społeczny. Doktor socjologii, habilitował się z kulturoznawstwa. Prowadził badania i wykładał w Polsce i za granicą, m.in. na Uniwersytecie Sao Paulo, w Akademii Sztuk Świata w Kolonii oraz w Instytucie Nauk o Człowieku w Wiedniu. Był współtwórcą wydawnictwa Ha!art oraz Spółdzielni Goldex Po-ldex. Pracował jako dziennikarz w Polskim Radiu i kurator w galerii Bunkier Sztuki w Krakowie. W latach 2016-19 był członkiem Komitetu Nauk o Kulturze Polskiej Akademii Nauk, a w latach 2018-19 kuratorem programu dyskursywnego i badań Biennale Warszawa. Pracuje na Wydziale Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich ASP w Warszawie.

Jan Sowa jest autorem oraz redaktorem kilkunastu książek, w tym „Sezon w teatrze lalek i inne eseje” (2004), „Ciesz się, późny wnuku! Kolonializm, globalizacja i demokracja radykalna” (2007), „Fantomowe ciało króla” (2012), „Inna Rzeczpospolita jest możliwa” (2015) oraz – wspólnie z Krzysztofem Wolańskim – „Sport nie istnieje. Igrzyska w społeczeństwie spektaklu” (2017). Opublikował wiele artykułów w m.in. w Polsce, Francji, Stanach Zjednoczonych, Meksyku, Niemczech, Czechach i na Węgrzech.

▶︎ Bartosz Kuźniarz – filozof, eseista i tłumacz, profesor na Wydziale Filozofii i Kognitywistyki Uniwersytetu w Białymstoku. Autor książek: „Pieniądz i system. O diable w gospodarce” (Kraków 2006), „Goodbye Mr. Postmodernism. Teorie społeczne myślicieli późnej lewicy” (Toruń 2011) oraz „Król liczb. Szkice z metafizyki kapitalizmu” (Warszawa 2020). Od 2025 roku pełni funkcję redaktora naczelnego pisma „Civitas. Studia z filozofii polityki”.

▶︎ O cyklu Nowe ekofilozofie:
Przedrostek „eko-” jest zaskakująco niewybredny: od dekady robi zawrotną karierę na uniwersytetach, w galeriach sztuki i wśród specjalistów od marketingu. Filozofia nie jest tu wyjątkiem. Celem naszych spotkań jest przybliżenie refleksji, jaka w ostatnich latach pojawiła się wśród filozofek i filozofów w związku z naszym stosunkiem do środowiska naturalnego. Jakie mamy powinności wobec zwierząt i całego świata przyrody? Z czego wynikają? Jakimi zasadami powinniśmy się kierować? Co filozofia może zrobić w obliczu kryzysu klimatycznego? Jak połączyć namysł etyczny z wiedzą społeczną i ekologiczną?

▶︎ Koncepcja i organizacja: Bartosz Kuźniarz (Wydział Kognitywistyki i Filozofii Uniwersytetu w Białymstoku) & Eliza Urwanowicz-Rojecka (Galeria Arsenał w Białymstoku)
▶︎ Identyfikacja wizualna: Ewa Chacianowska
▶︎ Organizatorzy: Wydział Filozofii i Kognitywistyki Uniwersytetu w Białymstoku & Galeria Arsenał w Białymstoku