Wielki Pejzaż

Od 2014 r. ukraiński malarz Volodymyr Budnikov i jego żona, malarka Vlada Ralko, podejmują w swych pracach kwestię wojny prowadzonej przez Rosję przeciwko Ukrainie. Po rozpoczęciu w lutym 2022 r. pełnoskalowej inwazji twórcy opuścili Kijów. Mierzą się z wojną poza krajem, korzystając z rezydencji artystycznych – i zadając pytanie o rolę i znaczenie artystów oraz sztuk wizualnych w obliczu konfliktu zbrojnego. „Wielki pejzaż” Budnikov stworzył w trakcie rezydencji w Galerii Arsenał w Białymstoku.

Przez dekady artysta konsekwentnie rozwijał własny język malarstwa abstrakcyjnego. Istotny motyw jego poszukiwań stanowiły pejzaże. Ralko mówiła o nich jako o pracach bliskich tradycji literatury japońskiej, w której nie opisuje się krajobrazu samego w sobie. Opis krajobrazu jest opisem stanu wewnętrznego bohatera. Budnikov deklarował niegdyś, że w sztuce nie ma miejsca na aktualność, szybką reakcję na bieżące wydarzenia. Widział w niej za to dziedzinę umożliwiającą dogłębne przemyślenia, rejestrowanie kolejnych wersji dzieła, uchwycenie procesu jego powstawania.

„Wielki pejzaż” to praca zgoła odmienna. Jest intensywnym zapisem reakcji na horror wojny, doświadczenie wymuszonego nomadyzmu i bezbronność jednostki wobec agresji. Dotychczasowy język wypowiedzi malarskiej okazał się niewystarczający. W słowniku motywów Budnikova pojawiły się szkielety, konturowo ujęte postaci ludzkie, kręgosłupy i czaszki. Przeorany pejzaż znajduje paralelę w zdeformowanym i zdefragmentowanym ciele człowieka. Drżący kontur kontrastuje z zamaszystymi pociągnięciami pędzla przechodzącymi w skłębione plamy czerni, spod których niczym krew przeziera zbrudzona czerwień. Oto opowieść o bestialskiej przemocy niszczącej ludzi i ziemię.

„Wielki pejzaż” to wyraz protestu przeciwko wojnie, ale też przeciw temu, jak jest rozgrywana w wymiarze geopolitycznym. Obraz należy do serii „Questioning the Visible”: podważanie tego, co widzialne. W komentarzu do prac powstałych w Białymstoku Budnikov i Ralko wskazywali, że „widzialne dopasowuje się do gotowego schematu”. Wpływ polityki i ekonomii na percepcję zjawisk i wydarzeń objawia się ignorowaniem niewygodnych szczegółów – lub ich instrumentalną interpretacją. Targana wojną Ukraina jest od początku konfliktu zakładnikiem bezpieczeństwa energetycznego Europy. 

Izabela Kopania

Volodymyr Budnikov (ur. 1947 r.) mieszka i pracuje w Kijowie. W 1965 r. ukończył Państwową Szkołę Artystyczną im. Tarasa Szewczenki, w 1971 r. – Kijowski Państwowy Instytut Sztuki (pracownia Tetiany Jabłońskiej). Od 1975 roku jest członkiem Narodowego Związku Artystów Ukrainy. Volodymyr Budnikov jest Honorowym Artystą Ukrainy, profesorem Narodowej Ukraińskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1998 roku otrzymał tytuł „Artysty Roku” i nagrodę „Zolotyi Peretyn” na III Międzynarodowym Festiwalu Sztuki w Kijowie. Prace artysty znajdują się w kolekcjach publicznych i prywatnych w Austrii, Niemczech, USA, Japonii i krajach bałkańskich.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Zrealizowano z budżetu Miasta Białegostoku