Kołchoz

„Kołchoz” to jedna z prac, za pośrednictwem których Anna Hulačova mierzy się z własnymi korzeniami, trudną historią kraju, w którym dorastała, i konsekwencjami rozwiązań wdrażanych w ramach realizacji socrealistycznej wizji nowoczesnego rolnictwa. Urodzona w Czechosłowacji (1984) Hulačova wychowywała się na wsi. Doświadczenia pracy w polu, zabawy gliną w cegielni dziadka, poznawanie pasieki ciotki i nauka obróbki drewna w warsztacie ojca stolarza w dużej mierze zdefiniowały jej poszukiwania artystyczne. Mimo iż bezpośrednio mogła obserwować skutki aksamitnej rewolucji (1989), a nie wprowadzonej w 1948 r. kolektywizacji rolnictwa, to właśnie ta ostatnia stała się punktem wyjścia jej rozważań.

Tytuł pracy odnosi się do radzieckiego pierwowzoru czechosłowackiej rolniczej spółdzielni produkcyjnej (czes. JRD, słowac. JZD) – wielkiego gospodarstwa powstałego w wyniku przymusowego łączenia prywatnych gruntów. Mimo iż po praskim zamachu stanu w lutym 1948 r. komunistyczne władze deklarowały, że w Czechosłowacji nie będzie kołchozów, kolektywizację wsi prowadziły bardzo intensywnie. Kołchozy jako gospodarstwa oparte na monokulturze, dążące do podniesienia produktywności przez stosowanie sztucznych nawozów, pestycydów i ciężkiego sprzętu, sukcesywnie przyczyniały się do degradacji środowiska. Procesu tego nie zatrzymały zmiana ustroju, prywatyzacja gospodarstw i nowa organizacja produkcji żywności. Ten ekologiczny aspekt rodzimej przeszłości społeczno-politycznej jest dla Hulačovej bardzo ważny.

„Kołchoz” to betonowy obiekt przypominający rzeźbę-pomnik. Na tle wybujałych kłosów zboża artystka umieściła narysowany ołówkiem na blasze podwójny portret. To połączone popiersia kobiety i mężczyzny. Ich twarze przechodzą jedna w drugą, mają wspólne oko i bliźniacze rysy, różni je tylko długość włosów. Pozbawione wyraźnego indywidualizmu postaci odzwierciedlają ideę kolektywizacji, u podłoża której leżała uniformizacja rolnictwa. Wykorzystane przez artystkę środki sprawiają, że rzeźba jest pomnikiem „á rebours”.  W partiach rysunku język Hulačovej jest bliski ugrzecznionemu hiperrealistycznemu językowi sztuki socrealistycznej. Materiał i kolorystyka pracy podkreślają jej dystopijną wymowę, zwracając uwagę na katastrofalne skutki eksperymentów społeczno-gospodarczo-politycznych.

Izabela Kopania

Anna Hulačová (ur. 1984) ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Pradze, Pracownię Prac Intermedialnych II pod kierunkiem Jiříego Příhody. Jest niezwykłą rzeźbiarką, której prace ożywiają tradycyjne rzemiosło, przekładając inspirację starożytnymi mitologiami, kulturami wschodnimi, a także czeskimi tradycjami ludowymi i pierwotną symboliką chrześcijańską na język sztuki współczesnej. Jej głównie figuratywne prace ucieleśniają idiosynkratyczną estetykę łączącą starożytne bożki, gotycką rzeźbę w drewnie i minimalizm powierzchni projektowania graficznego i fotografii. Hulačová wystawiała swoje prace w wielu instytucjach, w tym CEEAC w Strasburgu, Galerii Narodowej w Pradze, Galerii Arsenał w Białymstoku, Brno House of Arts, Art Encounters Biennial 2021 w Timisoarze, MO.CO. Montpellier, Centre Pompidou w Paryżu, Fondation Louis Vuitton w Paryżu, Galeria Regionalna w Libercu, Wschodniosłowacka Galeria Regionalna w Koszycach, Aichi Triennale 2019 w Japonii, Casino Luxembourg, Baltic Triennale 13, Galeria Miejska w Pradze i Gdańska Galeria Miejska.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Zrealizowano z budżetu Miasta Białegostoku