The Makers: Mobilizing Arts, Knowledge, and Education to Reclaim Human Agency. Strategies for the Age of Machine Thinking.

The Makers: Mobilizing Arts, Knowledge, and Education to Reclaim Human Agency. Strategies for the Age of Machine Thinking (Odzyskiwanie ludzkiej sprawczości poprzez sztukę, wytwarzanie wiedzy i edukację. Strategie na epokę myślenia maszynowego).

The Makers mogłoby być nazwą zespołu – taką jak The Beatles, The Ramones czy Sex Pistols. Ale nią nie jest. To międzynarodowa inicjatywa badawcza z obszaru nauk humanistycznych i sztuki, skupiająca dwadzieścia organizacji partnerskich z dziesięciu krajów, w tym uczelnie, instytucje kultury i organizacje pozarządowe. Galeria Arsenał w Białymstoku z radością uczestniczy w tym przedsięwzięciu.

Jednym z głównych celów projektu jest wzmacnianie ludzkiej sprawczości, co wiąże się z koniecznością zmierzenia się z fundamentalnym pytaniem: czym właściwie jest sprawczość? Co oznacza mieć poczucie sprawczości – lub go nie mieć – w epoce myślenia maszynowego, w której systemy obliczeniowe mogą wykonywać zadania uznawane dotąd za wyłączną domenę ludzkiego intelektu, a także generować syntetyczne treści przenikające naszą codzienność?

W centrum projektu znajduje się marzeniowość, rozumiana jako zdolność do przekuwania marzeń w działanie i rzutowania się w pożądaną przyszłość poprzez przekształcanie istniejących struktur mentalnych i instytucjonalnych. Marzenia mają moc transformacyjną. Wierzymy, że marzeniowość można kultywować poprzez współpracę jako istotny element poczucia sprawczości.

Podzieliliśmy projekt na trzy obszary. W pierwszym skupiamy się na tworzeniu różnorodnej i zakorzenionej lokalnie wiedzy. W drugim zajmujemy się edukacją, łącząc krytyczną edukację medialną, projektowanie spekulatywne i ekologię polityczną w duchu krytycznej nauki obywatelskiej oraz badań współtwórczych rozwijanych przez filozofa Bernarda Stieglera. Trzecim obszarem jest sztuka, poprzez którą pokazujemy, że technologie obliczeniowe można przeprojektować tak, by służyły rozkwitowi człowieka poza kapitalistycznym systemem wartości.

Nasze działania w ramach The Makers podważają dominujący paradygmat, w którym edukacja, rozwój zawodowy i tak zwane kompetencje przyszłości – w tym kreatywne i krytyczne myślenie – są traktowane przede wszystkim jako narzędzia dostosowywania ludzi do wymogów rynku oraz presji związanej z wdrażaniem sztucznej inteligencji w instytucjach. My natomiast stawiamy w centrum ludzką sprawczość, godność i bunt. Uznajemy je za podstawę sensownego i autonomicznego uczestnictwa w życiu społecznym, niezbędną również do prowadzenia przyzwoitego życia w świecie gwałtownie przekształcanym przez cyfryzację i ekologiczny kryzys kapitalizmu. Właśnie taką zmianę perspektywy umożliwia marzeniowość i właśnie dlatego warto się w niej ćwiczyć.

Śledź nas na: themakers.us.edu.pl

Numer projektu: 101299616 — THE MAKERS — HORIZON-MSCA-2025-SE-01

Rozpoczęcie projektu: 1 września 2026 r.

Czas trwania: 4 lata

Kwota dofinansowania: 1 643 280 euro

Konsorcjum The Makers tworzą:

Partnerzy akademiccy z UE

Uniwersytet Śląski w Katowicach (PL, koordynator), Université Paris 8 (FR), Univerza na Primorskem (SI), University of Nova Gorica (SI), Akademia Sztuk Pięknych w Pradze (CZ), Akademia Nauk Republiki Czeskiej (CZ), Słowacka Akademia Nauk (SK).

Stowarzyszeni partnerzy akademiccy

Institute of Social Sciences and Humanities Skopje (MK), Universidad de las Artes (EC), Simon Fraser University (CA).

Partnerzy spoza sektora akademickiego

Galeria Arsenał (PL), Fundacja Grupa Robocza (PL), Fundacja Pracownia Współtwórcza (PL), Fundacja Biennale Warszawa (PL), Stowarzyszenie Pacjent Europa (PL), Disnovation.org (FR), La Générale Association (FR), Maison du Futur Transdisciplinary Cultural Platform (CH), Open Place Platform for Interdisciplinary Practice (UA), Centro Ecuatoriano de Arte Contemporáneo (EC).

Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Badań Naukowych (REA). Unia Europejska ani organ przyznający dotację nie ponoszą za nie odpowiedzialności.